10 psychologische verschijnselen bij klimaatontkenning

prachtige natuur met man over klimaatontkenning

Pyschologie vind ik ontzettend interessant. Ik lees er al te graag over, ook omdat het met zelfontwikkeling te maken heeft.

Ik ben gedoken in de psychologie bij klimaatontkenning: wat speelt er nu precies bij deze mensen als het zó duidelijk is in de wetenschap en in de praktijk.

Wat is klimaatontkenning?

Klimaatontkenning is wanneer mensen sceptisch staan tegenover het idee van door de mens veroorzaakte klimaatverandering. Ze betwijfelen de wetenschappelijke consensus dat menselijke activiteiten, zoals het verbranden van fossiele brandstoffen, bijdragen aan de opwarming van de aarde. Klimaatontkenners stellen vaak vragen bij de betrouwbaarheid van klimaatmodellen, bekritiseren de verzamelde gegevens of hebben andere redenen om te twijfelen aan de urgentie van het probleem. Hoewel er een breed scala aan meningen en overtuigingen bestaat, is klimaatontkenning een onderwerp dat vaak hevig wordt besproken in de maatschappij en de media.

Is het begrijpen van klimaatontkenners zinvol?

Ja, ik denk het wel.

Klimaatontkenning is namelijk een complex fenomeen dat niet alleen gebaseerd is op wetenschappelijke kennis, maar ook op psychologische processen. Door een beter begrip te krijgen van deze psychologische mechanismen, kunnen we effectievere strategieën ontwikkelen om met klimaatontkenning om te gaan en de urgentie van klimaatactie te benadrukken.

Samen kunnen we werken aan een duurzame toekomst voor onze planeet. Hieronder een lijst van de 10 psychologische verschijnselen die waarschijnlijk een grote rol speelt bij mensen die klimaatverandering ontkennen.

1. Confirmation bias

Mensen hebben de neiging om informatie te zoeken die hun bestaande overtuigingen bevestigt. Bij klimaatontkenning betekent dit dat mensen geneigd zijn om bewijs te zoeken dat hun twijfels over klimaatverandering ondersteunt, terwijl ze informatie die dit tegenspreekt negeren. Ze kunnen bijvoorbeeld artikelen lezen die suggereren dat extreme weersomstandigheden worden veroorzaakt door natuurlijke fluctuaties in plaats van door klimaatverandering.

2. Selectieve perceptie

We hebben de neiging om alleen de informatie waar te nemen die past bij onze bestaande opvattingen. Dit kan ertoe leiden dat we informatie die in strijd is met ons standpunt negeren of minimaliseren. Bijvoorbeeld, als iemand klimaatverandering ontkent, kan hij of zij geneigd zijn om nieuwsberichten over de negatieve gevolgen van klimaatverandering af te doen als overdreven of onbelangrijk.

3. Motivated reasoning

Mensen zijn geneigd om argumenten en bewijsmateriaal te evalueren op basis van wat ze willen geloven. Ze omarmen argumenten die hun standpunt ondersteunen, zelfs als ze zwak of ongegrond zijn, en verwerpen argumenten die hun standpunt tegenspreken. Een voorbeeld hiervan is wanneer iemand selectief wetenschappelijk onderzoek gebruikt om zijn of haar mening over klimaatverandering te rechtvaardigen, terwijl andere studies die de menselijke invloed op klimaatverandering benadrukken worden genegeerd.

4. Ontkenning

Soms ontkennen mensen de realiteit van klimaatverandering om hun eigen ongemak of angst te verminderen. Ze bagatelliseren de ernst van de situatie om zichzelf gerust te stellen. Een concreet voorbeeld is wanneer iemand beweert dat de wetenschap over klimaatverandering niet betrouwbaar is en dat het allemaal een complot is, waardoor ze de noodzaak van actie kunnen ontkennen.

5. Sociale bevestiging

Mensen zoeken vaak bevestiging bij anderen die dezelfde overtuigingen hebben als zij. Ze omringen zich met mensen die hun standpunt ondersteunen, waardoor ze zich gesterkt voelen in hun overtuigingen. Dit kan leiden tot een “bubbel” van gelijkgestemden die elkaar versterken en andere perspectieven uitsluiten. Bijvoorbeeld, iemand die klimaatontkenning omarmt, kan lid worden van online gemeenschappen of sociale groepen die dezelfde opvattingen delen.

6. Backfire-effect

Het backfire-effect treedt op wanneer mensen hun overtuigingen versterken in reactie op tegenstrijdige informatie. In plaats van hun standpunt aan te passen wanneer ze geconfronteerd worden met feiten die in strijd zijn met hun overtuigingen, klampen ze zich steviger vast aan hun oorspronkelijke opvattingen. Bijvoorbeeld, wanneer iemand die klimaatverandering ontkent geconfronteerd wordt met wetenschappelijke gegevens, kunnen ze juist nog sterker vasthouden aan hun overtuiging.

7. Culturele cognitie

Culturele cognitie verwijst naar het verschijnsel waarbij onze culturele waarden en identiteit onze houding ten opzichte van klimaatverandering beïnvloeden. Mensen identificeren zich sterk met bepaalde sociale groepen en passen hun opvattingen aan om bij die groep te horen. Als klimaatontkenning de dominante opvatting is binnen een bepaalde sociale groep, zullen mensen eerder geneigd zijn die opvatting over te nemen om hun identiteit te behouden.

8. Angst voor verandering

Klimaatverandering brengt grote veranderingen met zich mee, zowel op individueel als maatschappelijk niveau. Sommige mensen voelen zich bedreigd door deze veranderingen en ervaren angst. In plaats van deze angst te confronteren, kunnen ze zich vastklampen aan het idee van klimaatontkenning als een manier om een gevoel van controle en stabiliteit te behouden.

9. Ontkenning van persoonlijke verantwoordelijkheid

Klimaatverandering wordt vaak gezien als een mondiaal probleem dat individuele acties lijkt te overschaduwen. Mensen kunnen zichzelf ontslaan van persoonlijke verantwoordelijkheid door te geloven dat hun eigen gedrag weinig invloed heeft op het klimaat. Ze zien zichzelf als kleine spelers in een groot geheel en ontkennen daardoor hun eigen rol in het probleem.

10. Psychologische afstand

Psychologische afstand speelt een rol bij klimaatontkenning doordat mensen de neiging hebben om de impact van klimaatverandering te zien als iets dat zich in de toekomst zal voordoen of op afgelegen plaatsen plaatsvindt. Het idee van een abstracte en verre bedreiging maakt het moeilijker om urgentie te voelen en in actie te komen. Het is gemakkelijker om klimaatverandering te ontkennen wanneer het niet direct en onmiddellijk van invloed lijkt te zijn.

Inspirerende video

In ons artikel over klimaatverandering lees je duurzame oplossingen en de inspirerende video van Nieuwsuur over klimaatontkenning die alle claims van klimaatontkenning onder de loep neemt.

Bronvermelding

  1. Cook, J., Nuccitelli, D., Green, S. A., Richardson, M., Winkler, B., Painting, R., … & Skuce, A. (2013). Quantifying the consensus on anthropogenic global warming in the scientific literature. Environmental Research Letters, 8(2), 024024.
  2. Lewandowsky, S., Gignac, G. E., & Vaughan, S. (2013). The pivotal role of perceived scientific consensus in acceptance of science. Nature Climate Change, 3(4), 399-404.
  3. van der Linden, S. (2015). The social-psychological determinants of climate change risk perceptions: Towards a comprehensive model. Journal of Environmental Psychology, 41, 112-124.
  4. Myers, T. A., Maibach, E. W., Roser-Renouf, C., Akerlof, K., & Leiserowitz, A. A. (2013). The relationship between personal experience and belief in the reality of global warming. Nature Climate Change, 3(4), 343-347.
  5. McCright, A. M., & Dunlap, R. E. (2011). Cool dudes: The denial of climate change among conservative white males in the United States. Global Environmental Change, 21(4), 1163-1172.
  6. O’Neill, S., & Nicholson-Cole, S. (2009). “Fear won’t do it”: Promoting positive engagement with climate change through visual and iconic representations. Science Communication, 30(3), 355-379.
  7. Moser, S. C. (2010). Communicating climate change: history, challenges, process and future directions. Wiley Interdisciplinary Reviews: Climate Change, 1(1), 31-53.
  8. Kahan, D. M., Peters, E., Wittlin, M., Slovic, P., Ouellette, L. L., Braman, D., & Mandel, G. (2012). The polarizing impact of science literacy and numeracy on perceived climate change risks. Nature Climate Change, 2(10), 732-735.
  9. Swim, J. K., Clayton, S., Doherty, T., Gifford, R., Howard, G. S., Reser, J. P., … & Weber, E. U. (2020). Psychology and global climate change: Addressing a multi-faceted phenomenon and set of challenges. A report by the American Psychological Association’s Task Force on the Interface Between Psychology and Global Climate Change.
  10. Hoggan, J., & Littlemore, R. (2009). Climate cover-up: The crusade to deny global warming. Greystone Books.

Word gezonder en energieker.

Leuk en simpel gemaakt met onze inspiraties, gidsen en cursussen.

Bob ter Haak

Artikel geschreven of geïnterviewd door: Bob ter Haak

Bob is oprichter van Simpel Plantaardig en gepassioneerd, plantaardig diëtist & gastdocent.

Op missie om Nederland een beetje leuker te maken.

Bobs verhaal lezen >

Scroll naar boven

Waar mag ik de gratis Vegan Geluksgids van 25 euro naar toe mailen als bedankje?